WRA1 – CON ĐƯỜNG ĐI TỚI HẠNH PHÚC ĐÍCH THỰC

Nếu đây là lần đầu tiên bạn đọc bài viết này, vui lòng đọc bài viết lần lượt theo thứ tự từ mục 01 đến mục 05.

Mục lục bài viết

1. Hạnh phúc đích thực là gì?
2. Hạnh phúc đích thực đến từ đâu?
3. Tự do đích thực
4. Những việc cần làm
5. Công cụ hỗ trợ

1. HẠNH PHÚC ĐÍCH THỰC LÀ GÌ?

Chúng ta sinh ra trên đời này đều với mục đích là đi tìm hạnh phúc. 

Hạnh phúc thì muôn hình vạn trạng nhưng nếu quy về bản chất thì nó chính là một loại cảm giác mà ta có thể cảm nhận bằng não bộ của mình. Nó là một loại cảm giác ngược lại với khổ đau.

Vậy tại sao não bộ chúng ta cảm nhận được hạnh phúc? Phải chăng có một tín hiệu nào đó truyền lên để não bộ biết rằng: “À, ta đang hạnh phúc”?

Quả đúng là có! Những tín hiệu ấy được gọi là hormone và chất dẫn truyền thần kinh (neurotransmitters) — hay còn gọi chung là các tín hiệu sinh hóa học (biochemical messengers). Chúng là những “người đưa tin” bằng hóa chất, truyền thông điệp từ tế bào này sang tế bào khác, giúp cơ thể và não bộ giao tiếp, phối hợp nhịp nhàng.

Có rất nhiều loại tín hiệu được gửi đi trong cơ thể: có tín hiệu mang lại hạnh phúc, có tín hiệu của khổ đau, và cũng có những tín hiệu trung hòa – không hạnh phúc cũng chẳng khổ đau.

Ở “phe Hạnh Phúc”, những nhân vật nổi bật gồm Dopamine, Serotonin, Oxytocin, Endorphins, Acetylcholine… — mỗi chất mang một sắc thái riêng của niềm vui, sự an lành hay kết nối.

Còn ở “phe Căng Thẳng”, không hẳn là phản diện nhưng thường xuất hiện khi ta đối mặt với áp lực, ví dụ Cortisol, Adrenaline, Norepinephrine…

Cơ thể chúng ta cần cả hai phe để sinh tồn: một bên giúp ta phản ứng và bảo vệ bản thân, bên kia giúp ta thư giãn và tái tạo năng lượng. Nhưng để có một cuộc sống hạnh phúc, phe Hạnh Phúc nên chiếm nhiều “đất diễn” hơn.

Để tiện ghi nhớ, chúng ta tạm gọi phe Hạnh Phúc là hormone hạnh phúc và phe Căng Thẳng là hormone khổ đau.

Vậy hormone hạnh phúc và hormone khổ đau từ đâu tiết ra?

Biết được bí mật này bạn sẽ bắt đầu đặt chân lên con đường đi tới Hạnh Phúc Đích Thực.

Nhưng trước khi bạn biết con đường dẫn tới Hạnh Phúc Đích Thực đó là gì, bạn cần phải xác định rõ Hạnh Phúc Đích Thực là gì? 

Như đã nói, hạnh phúc thì muôn hình vạn trạng, những thứ-tưởng-là-hạnh-phúc thì hằng hà sa số, nhưng Hạnh Phúc Đích Thực thì chỉ có một.

Vì nó là duy nhất nên nó vô cùng giá trị, vượt trên tất cả những thứ giá trị nhất mà bạn có thể liệt kê được.

Nhưng cái gì cũng có giá của nó. Con đường dẫn tới kho báu giá trị nhất cũng là con đường chông gai nhất.

Để phân loại hạnh phúc, nếu xét theo chiều dài, hạnh phúc được chia thành hạnh phúc ngắn hạn và hạnh phúc dài hạn. Nếu xét theo nguồn gốc thì hạnh phúc được chia thành hạnh phúc đến từ bên ngoài và hạnh phúc đến từ bên trong.

Hạnh phúc ngắn hạn ví như một đứa trẻ ăn một chiếc kẹo, lúc ăn kẹo thì hạnh phúc, hết kẹo thì buồn.

Hạnh phúc dài hạn ví như trạng thái một người được ở một nơi mình yêu thích trong một thời gian dài.

Hạnh phúc đến từ bên ngoài ví như một lời khen tặng đến từ người khác.

Hạnh phúc đến từ bên trong ví như một người dù phải ở nơi tồi tàn nhưng vẫn vui vẻ chấp nhận.

Trộn hai nhóm này lại thì ta có kiểu hạnh phúc ngắn hạn đến từ bên ngoài, ví dụ người khác mời bạn đi ăn. Hạnh phúc dài hạn đến từ bên ngoài ví dụ một người bạn đời yêu thương bạn dài lâu. Hạnh phúc ngắn hạn đến từ mình, ví dụ bạn tự mua cho mình một chiếc áo mới. Còn Hạnh phúc dài hạn do mình tạo ta chính là loại hạnh phúc mà chúng tôi đang đề cập đến: Hạnh Phúc Đích Thực.

Hạnh Phúc Đích Thực là hạnh phúc lâu dài và do chính mình tạo ra.

2. HẠNH PHÚC ĐÍCH THỰC ĐẾN TỪ ĐÂU?

Bây giờ kết hợp hai đầu mối chúng ta đã đề cập đến:

1. Hạnh phúc đến từ hormone hạnh phúc.

2. Hạnh phúc đích thực thì lâu dài và do chính mình tạo ra.

Vậy cách để có được Hạnh Phúc Đích Thực chính là trả lời được câu hỏi: “Làm thế nào ta có thể tự tạo ra các hormone hạnh phúc một cách dài lâu?”

Và bây giờ là thời điểm câu trả lời cho câu hỏi “Vậy hormone hạnh phúc và hormone khổ đau từ đâu tiết ra?” cần được tiết lộ.

Chúng đến từ Hệ Thần Kinh Tự Quản trong cơ thể của chính chúng ta.

Hệ Thần Kinh Tự Quản sẽ do hai nhân vật chính thay nhau quản lý đó là Hệ Giao Cảm và Hệ Đối Giao Cảm. Hệ Giao Cảm thường tiết ra hormone đau khổ và Hệ Đối Giao Cảm tiết ra hormone hạnh phúc. 

Vậy ai là người quyết định hệ điều hành nào được sử dụng, ai là người quyết định nỗi khổ đau hay niềm hạnh phúc của ta? Ai?Ai?

Còn ai vào đây nữa?

Chính là bạn.

Vậy làm thế nào để bạn có thể bấm công tắc chọn hệ điều hành bạn muốn vào lúc bạn muốn?

Câu trả lời là bằng cách luyện tập một số chiêu thức một cách nhuần nhuyễn, bạn sẽ thực sự làm chủ cuộc đời bạn theo mọi loại nghĩa mà bạn có thể dùng ngôn từ để diễn đạt.

Có một điều thật buồn cười là để đi đến thành quả rực rỡ có thể miêu tả bằng hàng vạn ngôn từ, bạn lại phải đi qua con đường “Vô Ngôn”.

Bằng cách luyện tập “KHÔNG NÓI THẦM TRONG NÃO” bạn sẽ có được HẠNH PHÚC ĐÍCH THỰC.

Con đường đi tới Hạnh Phúc Đích Thực này thực ra là con đường đã có từ hơn 2000 năm trước được một Thế Tôn có tên gọi là Đức Phật chỉ ra, nay được một Đại Sư có tên gọi là Thích Thông Triệt dùng khoa học thần kinh về não bộ làm sáng tỏ những lời Phật đã thuyết.

Cảm giác như bạn bắt đầu đi trên một con đường hơn 2000 năm tuổi để đi tìm kho báu giá trị nhất mọi thời đại trong vũ trụ, nhưng khốn nỗi, trời tối đen như mực và bạn loay hoay không biết đi như thế nào,

thì,

Bingo,

hai hàng đèn cao áp của thế kỷ 21 được bật lên sáng trưng.

Giờ bạn biết là kho báu cuối đường chỉ còn cách bạn một khoảng chính bằng sự nỗ lực và kiên trì của bạn mà thôi.

Vạn dặm hành trình cũng ngắn lại bởi từng bước đi.

Chúc bạn Thượng Lộ Bình An.

Vì thực ra bạn đang đi con đường mang tên Bình An rồi, việc bạn cần làm chỉ là mỗi ngày đều Thượng Lộ.

3. TỰ DO ĐÍCH THỰC

Bạn có tò mò kho báu Hạnh Phúc Đích Thực cuối con đường đó trông như thế nào không?

Nó trông hệt như Tự Do Đích Thực vì nó đúng là Tự Do Đích Thực.

Trong những thứ mang lại Hạnh Phúc thì Tự Do mang lại Hạnh Phúc lớn nhất. Còn nếu muốn định nghĩa Tự Do Đích Thực thì chúng ta cần các yếu tố: làm điều mình thích hoặc không thích, hạnh phúc lâu dài và kỷ luật.

Mọi người thường nghĩ Tự Do là được làm điều mình thích, không phải làm điều mình không thích. Vậy nhưng nếu điều mình thích chỉ mang lại hạnh phúc ngắn hạn hoặc bạn chỉ không phải làm điều mình không thích trong thời gian ngắn rồi lại phải làm thì tự do đó cũng chỉ là tự do ngắn hạn, không phải Tự Do Đích Thực.

Hoặc thậm chí tệ hơn, nếu điều bạn thích mang lại cho bạn hạnh phúc ngắn hạn nhưng khổ đau dài lâu ví dụ như việc dùng các chất kích thích, thì bạn không những không được tự do mà bạn còn như bị tống tù, bị xiềng xích theo nghĩa bóng và/hoặc nghĩa đen luôn, chứ không được như người bình thường nữa.

Tự Do Đích Thực là kết quả lâu dài của một chuỗi lựa chọn. Bạn chọn LÀM điều-mình-không-thích-nhưng-mang-lại-hạnh-phúc-lâu-dài (ví dụ ngồi thiền buồn chán nhưng tốt cho sức khỏe), đồng thời bạn chọn KHÔNG LÀM điều-mình-thích-nhưng-không-mang-lại-hạnh-phúc-lâu-dài (ví dụ không ngồi nghe bài hát mình thích vì biết rằng nó sẽ tạo những lời nói thầm lặp đi lặp lại trong não không tốt).

Bản chất của hai việc này là chọn khổ đau ngắn hạn nhưng hạnh phúc dài lâu.

Còn nếu được làm điều mình thích và điều đó mang lại hạnh phúc lâu dài; hay không phải làm điều mình thích và điều đó không mang lại hạnh phúc lâu dài; thì những điều đó quá dễ dàng đến hiển nhiên rồi, cần gì phải lựa chọn nữa.

Tự Do mà mọi người nghĩ giống như con ngựa hoang được đi đến bất cứ nơi đâu nó muốn. Nhưng Tự Do Đích Thực thật ra lại là thuần hóa, làm chủ được con ngựa hoang đó. Con ngựa hoang đó giống như tâm trí của bạn, nơi nó muốn đến là lòng tham của bạn. Lòng tham thì vô cùng nên nếu không khống chế được nó thì sẽ mãi mãi chẳng bao giờ thấy đủ đầy hay hạnh phúc dài lâu. Nó sẽ mãi rong ruổi và chẳng bao giờ tìm thấy nhà của mình. Lòng tham của bạn giảm xuống, các nhu cầu của bạn ít đi tức là bạn đã dần khống chế được con ngựa hoang đó. Bạn càng cần ít bạn càng tự do.

Tự Do mà mọi người thường nghĩ là vượt qua giới hạn, nhưng Tự Do Đích Thực thật ra lại là giữ được giới hạn. Giống như con đê ngăn nước lũ để bảo vệ làng xóm. Con đê đấy chính là giới hạn cần giữ để nước lũ không vượt qua. Vấn đề mấu chốt ở đây là giới hạn nào cần giữ và giới hạn nào cần vượt qua. Giới hạn nào kìm hãm sự phát triển Trí Tuệ của ta thì ta cần vượt qua. Giới hạn nào kìm hãm sự phát triển Lòng Tham của ta thì ta cần giữ lại. Nhưng bạn sẽ thấy là, thường thì giữ được giới thì mới có thể vượt được giới, giữ được Giới (Không Tham Sân Si) thì mới vượt được qua Giới hạn Vô Minh để có Tuệ. Đó là lý do tại sao Phật xếp thứ tự Giới rồi đến Định rồi mới đến được Tuệ.

Để tạo ra được Tự Do Đích Thực bạn cần yếu tố cuối cùng mà chúng tôi đã đề cập tới, chính là Kỷ Luật.

Càng kỷ luật, càng tự do và càng tự do, càng hạnh phúc.

Cốt lõi của Phật Pháp thực ra chính là Giới Luật. Giới còn thì Phật Pháp còn, Giới mất thì Phật Pháp tan. Bạn càng giữ được nhiều giới thì vòng tròn bảo vệ bạn khỏi những đau khổ càng rộng và càng vững. Bạn có thể đọc thêm bài viết của chúng tôi về giới tại link WRA3.

Tìm hiểu về thần kinh não bộ (Link RD2) bạn sẽ hiểu bản chất của sự nghiện ngập chính là thói quen của não bộ khi phản ứng với môi trường bên ngoài. Đó là lý do tại sao cai nghiện ở trại thì dễ mà về nhà nhìn thấy đám nghiện thì lại tái nghiện dễ vậy. Giới chính là tạo ra một môi trường trong sạch mới cho não bộ để nó cai nghiện mọi thứ tham sân si. Hết nghiện là hoàn toàn tự do và Hoàn Toàn Tự Do chính là Tự Do Đích Thực – Hạnh Phúc Đích Thực.

4. NHỮNG VIỆC CẦN LÀM

Sau khi đã hiểu qua về đèn cao áp rồi, chúng tôi đề xuất bạn cần lên đường mỗi ngày bằng năm hành động:

1. Đi theo ánh sáng đèn cao áp từ sách Thầy Triệt hướng dẫn (tại link RD1) mỗi ngày bao gồm: ngồi thiền, không nói thầm trong các hoạt động cùng một số kỹ thuật và yêu cầu khác.

2. Đi trên con đường cổ hơn 2000 năm tuổi bằng cách nghe, đọc Tam Tạng Pali – Hệ Kinh Nguyên Thủy hàng ngày. (các link BS)

3. Giữ giới nhiều nhất có thể.

4. Làm nhiều việc thiện, tránh làm việc ác.

5. Vận động nhiều hơn.

Chúng ta sẽ đi phân tích chi tiết từng việc cần làm.

4.1. Thiền định

a) Thời gian Thiền

Thiền như thế nào cho đúng kỹ thuật thì bạn cần tập luyện theo hướng dẫn từ sách của Thầy Triệt. Điều này vô cùng quan trọng nên phải đọc kỹ sách của Thầy. Thiền sai cách thì có thể dẫn tới những kết quả xấu.

Chia sẻ một chút trải nghiệm thực tế với trình độ thiền sơ cơ của chúng tôi và phản ứng trên cơ thể.

Nếu hôm đó rất căng thẳng thần kinh thì trong quá trình thiền, tuy vẫn suy nghĩ lan man, nói thầm trong não nhưng trong lúc ngồi thiền, chúng tôi ngáp rất nhiều lần, nước mắt do ngáp chảy ra ướt cả mặt, nước mũi thì thiền xong xì ra cả một đống, cơ thể sau thiền thấy nhẹ và bớt căng cứng hẳn đi.

Còn nếu hôm đó không căng thẳng thần kinh quá độ, trong lúc thiền chúng tôi không suy nghĩ quá nhiều, sẽ có những đoạn thời gian ngắn ngủi không có lời nói thầm nào và chúng tôi chỉ lặng lẽ quan sát hơi thở của mình (chúng tôi nhắm mắt khi thiền), hơi thở của chúng tôi khi đó rất nhẹ, gần như không thở và nước bọt tiết đầy miệng.

Đó là các triệu chứng hệ thần kinh đối giao cảm được kích hoạt theo sách thầy Triệt giảng giải.

Mỗi thời ngồi thiền có thể kéo dài từ 30 phút đến 2 tiếng. Lượng thời gian dành cho Thiền hợp lý nhất với đời sống thế tục của chúng ta là 30 phút – 1 tiếng buổi sáng và 1 tiếng buổi tối. Có thể ban đầu bạn sẽ nghĩ là sao thiền nhiều thế, còn phải dành thời gian làm những việc khác chứ. Nhưng sau khi thấy những kết quả ấn tượng mà chỉ một thời thiền mang lại, bạn sẽ có suy nghĩ khác. Bạn sẽ nhận ra cái gì là quan trọng nhất, bạn sẽ ưu tiên làm trước, và vì bạn nhận ra được tầm quan trọng của nó, bạn sẽ luôn cố gắng tìm ra thời gian cho nó, những thứ còn lại cứ từ từ. Châm ngôn là: “Cứ Thiền trước đã, những thứ còn lại – tính sau”.

b) Ích lợi của Thiền

Bạn tưởng tượng tâm trí bạn như một chiếc khăn lụa chỉ được buộc 1 đầu vào móc treo, gió sẽ làm nó bay phấp phới ở phần thân và đuôi. Hay giống như con lắc, nó cũng chỉ được cố định một đầu, còn phần thân và đuôi con lắc thì cứ dao động bên này bên kia. Một thời thiền giống như một cái đinh ghim vào thân chiếc khăn hay con lắc đó khiến nó ít bay hoặc dao động với biên độ nhỏ, thêm 1 thời thiền nữa như thêm một cái đinh nữa, mức độ bay và dao động nhỏ hơn rất nhiều.

Lúc đầu đinh mới đóng nên rất lỏng, dễ bung ra, nhưng kiên trì mỗi ngày đập một nhát búa vào đinh, đinh sẽ ngày càng chắc chắn, rất khó bị rút ra, khi đó năng lực định của bạn đã trở nên vững chắc, rất khó có thể làm bạn dao động. Còn đỉnh cao của tu tập thiền định là khi chiếc đinh cuối cùng xuất hiện ghim vào điểm cuối của chiếc khăn hay con lắc đó. Đó là khi tâm trí ở trạng thái “không động, không rung chuyển”, chính là Tuệ Giác đỉnh cao mà Phật nói đến.

Bạn tưởng tượng trong người bạn có một cục pin tên Điềm Tĩnh. Cục pin này giúp bạn giữ được sự điềm tĩnh trong cuộc sống hàng ngày. Mức pin càng cao thì khả năng giữ bình tĩnh trước các tình huống cam go của bạn càng lớn. Pin này mà cạn hoặc thậm chí chưa bao giờ được sạc thì bạn có thể mất bình tĩnh hay nổi nóng cho dù trong những tình huống rất bình thường. Bạn sạc pin này bằng cách thiền định hàng ngày, sạc càng lâu thì % pin càng nhiều.

Ví dụ bạn chỉ thiền 30 phút tối hôm trước thì bạn chỉ đủ giữ bình tĩnh cho ngày hôm sau, nhưng nếu bạn thiền 2 tiếng thì có thể bạn vẫn giữ bình tĩnh đến tận 4 ngày cho dù 4 ngày đó không thiền, nhưng nếu có một biến cố xảy ra, 1 giờ căng thẳng có thể tiêu thụ sạch 3 ngày pin Điềm Tĩnh của bạn. Nên lý tưởng nhất là thiền hành hàng ngày. Bạn sẽ sạc pin để sử dụng hàng ngày, phần không dùng đến sẽ được dự trữ cho những ngày giông bão. Đến những ngày giông bão đó, mọi người ai cũng cuống cuống lên vì đèn của họ hết sạch pin, khi ngó sang bạn vẫn thấy đèn của bạn sáng trưng. Chính ánh sáng đó sẽ giúp bạn và giúp mọi người quanh bạn đi qua cơn bão cuộc đời. Để khi bước qua cơn bão rồi, chính bạn cũng thấy bất ngờ khi mình có thể giữ được bình tĩnh như thế.

c) Thiền trong bốn oai nghi

Trong các hoạt động hàng ngày mà Phật hay nói là trong bốn oai nghi đi, đứng, nằm, ngồi, bạn nên tỉnh giác và luyện tập thói quen không nói thầm trong não khi thực hiện các hoạt động này như sách thầy Triệt hướng dẫn.

Lúc đầu rất khó, nhưng dần dần khi thiền định và tỉnh thức trong bốn oai nghi trở thành thói quen bạn sẽ thấy nó dễ dàng hơn và lợi ích thì không cần nghĩ bàn. Lợi ích không cần nghĩ bàn nhưng nếu bạn vẫn muốn nghĩ bàn thì có thể đọc thêm tại bài viết Link WRA4.

4.2. Nghe và đọc Kinh tạng

a) Ích lợi của nghe/đọc Kinh

Một thói quen vô cùng lợi lạc bạn có thể xây dựng cho mình là nghe hoặc đọc Tam Tạng Pali hàng ngày trước khi đi ngủ. Nó sẽ làm tâm trí bạn lắng xuống những bẩn đục, căng thẳng của cuộc sống hàng ngày, thậm chí đủ mạnh để quét sạch những bẩn đục đó đi. Bạn sẽ thấy hơi thở mình nhẹ đi, nhịp tim mình chậm lại, tâm trí trong nhẹ và hướng thượng. Giấc ngủ sẽ đến với bạn bình yên hơn.

Và tin chúng tôi đi, các nội dung trong Kinh còn hấp dẫn hơn bất cứ một loại kịch bản phim truyện nào mà bạn từng biết đến. Dù sao thì nó cũng chứa đựng tinh hoa trí tuệ vũ trụ từ vô lượng kiếp thì đúng là mọi thứ so sánh đều là khập khiễng. Chỉ có một vấn đề là nó có thể không giống gu mà bạn hay nghe đọc hàng ngày. Nhưng chuyển từ đồ ăn nhanh độc hại sang đồ ăn hữu cơ lành mạnh là một sự chuyển đổi đáng giá dù hơi vất vả chút đúng không? Nhưng lại thôi nào, nó đáng giá mà.

b) Thời gian nghe/đọc Kinh

Chúng tôi đề xuất bạn nên dành 1-2 tiếng mỗi tối để ngồi thiền định. Sau khi thiền thì dành từ 30 phút – 1 tiếng để nghe Tam Tạng Kinh. Trong lúc nghe Tam Tạng Kinh bạn có thể kết hợp làm một số việc nhẹ nhàng như chăm sóc da, chuẩn bị giường ngủ,… và nên đi ngủ trước 10 giờ tối. Một thói quen mất khoảng 2 giờ đồng hồ mỗi ngày thôi nhưng đảm bảo bạn sẽ thấy mình lột xác hoàn toàn thành một con người mới cả về thể chất lẫn tinh thần, theo một chiều hướng tốt đến mức bạn không thể nghĩ tới.

Ngoài nghe Kinh trước khi đi ngủ, bạn nên nghe Kinh mỗi khi bạn thấy cơ thể mệt mỏi, tâm trạng rối bời hay lúc nhàn rỗi không biết làm gì, bạn sẽ thấy việc nghe Kinh sẽ trở thành chỗ dựa tinh thần vững chắc để bạn có thể tìm đến mỗi khi khổ đau.

Hoặc nếu bạn cần một công cụ mạnh mẽ giúp bạn cai nghiện thì đây chính là liều thuốc cai nghiện công hiệu nhất. Cho dù bạn nghiện cái gì: ma túy, rượu, bia, thuốc lá, cà phê, trà, mạng xã hội, mua sắm, đồ ăn, người yêu… chỉ cần trong lúc cơn nghiện bắt đầu hành hạ bạn, bạn nhận ra nó, dùng lý trí đủ mạnh để tìm được một giây sáng suốt trong cơn vật vã đau khổ đó và dùng một giây quý giá đó nghĩ đến việc đi nghe/đọc Kinh, sau đó Kinh sẽ giúp bạn. Chỉ cần đủ mạnh để có được một giây đó thôi, sau đó bạn sẽ thấy mình rất xịn. Và cứ thế bạn luyện tập, rồi 1 giây sẽ đến với bạn dễ dàng hơn, rồi 10 giây, rồi cứ thế, bạn từ bỏ được thói nghiện ngập đó. Và bạn sẽ cảm nhận được tự do khi thoát khỏi những gông cùm tâm trí đó tuyệt vời như thế nào.

c) Cách nghe/đọc Kinh

Về Tam Tạng Kinh thì đó là một kho kiến thức đồ sộ, để nghe/đọc hết toàn bộ Kinh theo tiến độ mỗi ngày một ít thì bạn phải mất đến vài năm. Trong Kinh chứa phần lớn lời dạy cho người xuất gia, chuyên tu bậc thánh, một phần nhỏ hơn cho người tại gia hay phàm nhân như chúng ta.

Nhằm mục đích để bạn không bị choáng ngợp bởi những bài kinh dành cho bậc xuất gia mà nghĩ sai rằng toàn bộ Tam Tạng Kinh không dành cho mình để đánh mất cơ hội lắng nghe những lời dạy bảo quý giá nhất, chúng tôi xin giới thiệu những bài kinh cho người tại gia trước. Sau khi đã nghe hiểu các bài kinh cho người tại gia rồi, coi như bạn đã học xong lớp lý thuyết cơ bản, sau đó bạn có thể chuyển sang nghe toàn bộ Tam Tạng Kinh theo đúng thứ tự mà Kinh đã được sắp xếp, coi như ta lên lớp lý thuyết trung cấp (Bạn nên nghe/đọc Tạng Kinh rồi đến Tạng Luật rồi đến Tạng Luận). Còn trình độ cao cấp thì quả thực chúng tôi không có sự hiểu biết để mà đưa ra ở đây.

Ở mức cơ bản, chúng tôi sẽ đưa ra cuốn sách tổng hợp có tên: “SỐNG ĐỜI GIA ĐÌNH TRONG ÁNH SÁNG PHẬT PHÁP” tại link BS1 gồm các bài Kinh phù hợp với mọi lứa tuổi từ trẻ nhỏ đến người già, để bạn có thể đọc sách hay bật audio cho bạn, con cái bạn, cha mẹ bạn,… nghe.

Ở mỗi nhóm cả cơ bản lẫn trung cấp, chúng tôi đều có hoặc giới thiệu tóm tắt nội dung từng bài để các bạn tiện theo dõi tại link BS1 và BS2.

Việc tổng hợp các bài kinh mất khá nhiều thời gian và chúng tôi cũng không thực hiện được liên tục nên các tài liệu sẽ được cập nhật dần dần.

Các tài liệu đều bằng định dạng docx hoặc pdf nên bạn chỉ cần vào ô tìm kiếm trong Word hoặc PDF và gõ từ khóa bạn cần để tra cứu nhanh.

Bạn cũng có thể chỉnh sửa hình thức hay gõ phần tự tóm tắt nội dung theo ý bạn. Đây là cách tự học và giúp bạn nhớ lâu hơn.

4.3. Giữ giới

Trong bài viết về Giới tại link WRA3, chúng tôi có trích dẫn đầy đủ các Giới theo Kinh và một số phân tích của chúng tôi, nhưng để tóm tắt lại cho phù hợp với thời đại chúng ta đang sống thì chúng tôi có thể đề xuất các Giới cho những người tại gia, không phải bậc xuất gia chuyên tu như sau:

a) Tránh các chất và hình thức kích thích

Hạn chế tối đa hoặc cắt hẳn các hình thức giải trí, các chất, các thói quen gây nghiện bao gồm tham gia trực tiếp hoặc nghe nhìn như: ca hát, chơi nhạc cụ, nhảy múa, phim ảnh, ti vi, mạng xã hội, trò chơi điện tử, các hình thức cờ bạc, rượu, bia, trà, cà phê, các chất kích thích, mua sắm…(Trà ở đây là những loại trà chứa caffein như trà xanh, trà đen, không phải trà thảo mộc). Đó là những thứ gây nghiện, kích thích não tiết quá nhiều Dopamine gây hưng phấn tạm thời nhưng lại gây mất cân bằng nội môi của não khiến bạn đau khổ, chán nản thời gian dài sau đó.

Sau khi đọc bài “Cai nghiện Dopamine” tại link RD2, bạn sẽ hiểu rằng mọi lạc thú đều phải trả giá bằng nỗi đau vì đó là cách não bộ của bạn giữ thăng bằng cán cân nội môi, bạn sẽ có cái nhìn khác về lạc thú, bạn sẽ hiểu được tại sao nhiều người không còn đi tìm lạc thú thông thường của thế gian nữa, họ không còn quá vui khi được và quá buồn khi mất, họ chủ động chọn sự cân bằng chứ không bắt não họ nhọc nhằn tự cân bằng nữa.

Bạn cũng có thể tưởng tượng tâm trí bạn như một con lắc, với hai bên để dao động, một bên là lạc thú, một bên là nỗi đau. Chất kích thích tạo ra một lực khiến con lắc lệch khỏi trục cân bằng, lệch sang bên lạc thú, chất kích thích càng mạnh, biên độ lệch của con lắc càng cao. Vậy theo tự nhiên thì con lắc sẽ trở về và dừng lại ở điểm cân bằng luôn hay nó sẽ phải lệch sang phía khổ đau với biên độ đúng bằng biên độ lạc thú? Đó là sự cân bằng của vật lý, và cũng là cách não bộ bạn hoạt động để tự cân bằng chính mình. Chất kích thích càng mạnh thì lạc thú càng cao, đau khổ càng lớn và thời gian để con lắc dừng hẳn lại ở vị trí cân bằng càng lâu.

Vấn đề ở đây là, khi con lắc đang ở phía đau khổ để tự cân bằng chính nó, thì chúng ta không thể chịu đựng được cái khổ đau khủng khiếp đó, chúng ta đi tìm lạc thú giả tạo để cân bằng lại sự đau đớn đó, chúng ta tiếp tục dùng chất kích thích để kéo con lắc đang ở bên đau khổ nhanh chóng đi sang phía lạc thú. Vậy là ta đã trốn tránh khổ đau, phá vỡ quy trình phục hồi cân bằng tự nhiên và chính thức bước vào vòng nghiện ngập.

Vậy cách chấm dứt vòng nghiện ngập ở đây là gì?

Đó chính là chấp nhận khổ đau. Chấp nhận cái khoảng thời gian khủng khiếp khi con lắc ở bên phía khổ đau.

Và thật kỳ diệu, mỗi khi ta vượt qua được sự khổ đau một cách tự nhiên mà không dùng chất kích thích, con lắc tâm trí của ta tự động đi sang bên lạc thú theo đúng chu kỳ vật lý/hóa học của nó, ta sẽ cảm thấy phấn khởi, thấy mạnh mẽ vì mình đã vượt qua được cám dỗ. Rồi con lắc lại tiếp tục chu kỳ chuyển động sang bên khổ đau, ta lại thèm chất kích thích, nhưng ta cũng đã có kinh nghiệm vượt qua cám dỗ để kiên trì đợi con lắc di chuyển theo chu kỳ của nó, nên ta chọn vượt qua cám dỗ, và ta lại sang bên lạc thú với niềm tin vào bản thân ngày một lớn hơn. Cứ như vậy, khi biên độ dao động của con lắc giảm dần rồi cuối cùng quay lại vị trí cân bằng ban đầu, không dao động nữa, ta chính thức hết nghiện.

Một vấn đề nguy hiểm nữa của sự nghiện ngập mà chúng ta cần lưu ý chính là việc phải tăng liều kích thích.

Ví dụ, lần đầu bạn chỉ cần tác động lực có độ mạnh 1 để đưa con lắc tâm trí bạn lên được biên độ +1 của bên sung sướng, rồi con lắc di chuyển sang biên độ -1 khổ đau theo tính chất vật lý tự nhiên, nhưng vì bạn không chịu được sự đau khổ -1 này bằng cách để nó di chuyển tự nhiên nhưng chậm chạp về vị trí cân bằng, bạn muốn nhanh chóng kéo nó về biên độ +1 thì bạn phải tác động một lực 2, tức bạn tăng gấp đôi chất kích thích, rồi con lắc tâm trí lại về biên độ -1, bạn lại dùng liều 2. Cứ tiếp tục như vậy bạn đã tăng từ liều 1 lên liều 2. Nhưng não bộ có khả năng thích nghi tuyệt vời với cả điều tốt và xấu. Sau nhiều lần dùng liều 2, não trở nên quen thuộc, bạn dùng liều 2 nhưng không thấy con lắc di chuyển sang biên độ sung sướng, đó là lúc não đã xác lập điểm cân bằng mới chính là liều 2. Đó là lý do tại sao người nghiện phải dùng đúng liều đó, không phải để sung sướng mà chỉ để thấy bình thường. Còn khi họ muốn sung sướng họ phải tăng lên liều 3 thì con lắc mới có thể di chuyển lên biên độ sung sướng +1. Bạn thấy đó, nếu lần đầu tiên họ chỉ cần liều độ 1 cho biên độ sung sướng +1, nhưng sau đó họ phải dùng liều mạnh gấp 3 lần cũng chỉ đạt được độ sung sướng +1, một cái giá lúc đầu tưởng quá rẻ cho một lần sung sướng, sau mới thấy nó là một cái giá quá đắt. Nhưng không chỉ dừng ở con số 3, thời gian càng lâu, liều càng tăng cho đến khi chạm ngưỡng chịu đựng của cơ thể.

Cách mô tả tâm trí như con lắc chỉ là một ví dụ minh họa dễ hiểu cho cơ chế nghiện ngập, không hoàn toàn mô phỏng sinh học, nhưng nó cho ta thấy sự nghiện ngập ngày càng xiết chặt tâm trí con người. Bạn thấy đó, vòng nghiện ngập không hề mở rộng ra dễ thở như vòng tự do (có được từ giới luật), mà ngày càng xiết chặt, khiến ta đau đớn và khổ sở như thể không thể thở được.

Bạn cũng có thể đọc bài phân tích sự nguy hại của Rượu theo quan điểm Phật Giáo Phát Triển tại link RD2 để hiểu rõ sự nguy hiểm của Rượu nói riêng và các chất kích thích nói chung đến trí tuệ và nghiệp quả của chúng ta như thế nào.

Chỉ lên mạng khi cần tìm kiếm thông tin hoặc phục vụ công việc. Ví dụ bạn có thể vào facebook nhưng chỉ tìm kiếm trang thông tin bạn cần, đọc xong thì thoát ra luôn chứ không vào bảng tin lướt lướt. Hoặc nếu bạn cần xem các đề xuất thông tin mới từ Facebook, bạn có thể lướt lướt trang chủ Facebook nhưng bạn cần cài đặt giới hạn thời gian sử dụng, ví dụ chỉ 15 phút mỗi ngày hoặc 1 tiếng mỗi tuần vào tối thứ Sáu chẳng hạn. Chúng tôi khuyên bạn nên hạn chế xem ti vi hay lướt mạng xã hội vì nó dễ tạo cảm giác thiếu hụt thông tin liên tục, nhưng phần lớn nội dung là những thứ không thực sự cần thiết cho tâm trí và sự bình yên của bạn.

Khi bạn dần thoát khỏi sự lệ thuộc vào mạng xã hội, ti vi hay game, bạn sẽ cảm nhận rõ một năng lượng mới mẻ đang hồi sinh trong cuộc sống bạn. Bạn lướt mạng và chơi game thấy điện thoại tụt pin nhanh như thế nào thì nó ngốn pin cơ thể bạn còn khủng khiếp hơn nhiều, và tệ hơn nữa, nó còn gây nghiện, hút hết sinh khí của bạn. Pin năng lượng của bạn thay vì hao mòn kinh khủng khi lướt web, chơi game, nay được bạn sử dụng một cách thông minh vào các hoạt động có ích như tập thể dục, nghỉ ngơi, thiền định,…Lúc đầu sẽ bứt rứt khó chịu lắm khi không dùng mạng xã hội hay game và thấy cực kỳ uể oải, chán nản với các hoạt động có ích, đó là biểu hiện thông thường của việc cai nghiện, nhưng dần dần cán cân sẽ lệch về hướng tích cực và bạn sẽ thấy mọi thứ dễ dàng hơn, chỉ cần kiên trì thôi, đường hầm không thể kéo dài mãi và chắc chắn có ánh sáng cuối đường hầm.

b) Ăn uống có tiết độ

Phật khuyên chỉ nên ăn ngày một bữa trước giờ Ngọ (12 giờ trưa). Điều này thực ra rất khoa học vì theo giải Nobel Y học 2016, tối thiểu 12 tiếng nhịn ăn liên tục thì cơ thể bắt đầu kích hoạt chế độ tự dọn dẹp chính nó do không phải lo tiêu hóa thức ăn.

Nhưng thực tế đặt ra là chúng ta vẫn còn là những cư sĩ tại gia với rất nhiều việc cần làm và tiêu tốn nhiều năng lượng, việc ăn ngày một bữa thường chỉ đủ cung cấp năng lượng cho các bậc chuyên tu xuất gia. Chúng ta vì những lý do khác nhau như cường độ công việc cao, bệnh tật,… nên thường không thực hiện được yêu cầu này. Tuy nhiên chúng tôi đề xuất bạn nên kết thúc việc ăn tối trước 19 giờ để cơ thể có ít nhất 12 tiếng trống để kích hoạt cơ chế tự dọn dẹp. Ngoài 3 bữa chính cũng không nên ăn vặt và dành một ngày mỗi tuần để nhịn ăn – chỉ ăn duy nhất một bữa trước giờ Ngọ, vừa giúp thanh lọc cơ thể, vừa rèn luyện khả năng chịu đói khổ và tăng sức chiến đấu với lòng tham.

c) Nói sự thật

Cố gắng tập luôn nói sự thật cho dù đó chỉ là một tình huống cỏn con, dần dần bạn sẽ tự thấy xấu hổ khi bạn chỉ nói dối một câu vô hại. Nếu tình huống khiến bạn không thể nói được sự thật thì bạn có thể từ chối trả lời hoặc tìm một câu trả lời nào gần với sự thật nhất. Khi bạn luyện được việc trung thực thì bạn sẽ thấy SỰ THẬT CUỐI CÙNG SẼ LUÔN TÌM ĐẾN BẠN. Ví dụ một người nào đó lừa dối bạn, nếu thông thường bạn sẽ không thể nào biết được, nhưng bằng cách kỳ diệu nào đó, một tình huống ngẫu nhiên khiến bạn biết được sự thật và tất nhiên bạn biết không có gì là ngẫu nhiên, sự ngẫu nhiên đó được sinh ra khi bạn đã luôn cố tình lựa chọn trở nên trung thực.

d) Chung thủy

Cố gắng chung thủy trong chuyện tình cảm, cả về thể xác lẫn tinh thần. Nếu cảm thấy không thể tiếp tục mối quan hệ này nữa, hãy chia tay rõ ràng trước khi tìm đến với người khác, đừng lừa dối nhau. Mọi mối quan hệ đều là nhân duyên. Nếu ta không kiểm soát được nhân đã gieo hay duyên đến từ người khác, ít nhất ta có thể kiểm soát cách mình xử lý quả. Và hãy xử lý nó bằng sự trung thực.

Bạn cứ hiểu đơn giản một điều là: bạn mong đối phương cư xử tốt đẹp với bạn như thế nào thì bạn hãy cư xử tốt đẹp như vậy với họ. Và chiều ngược lại cũng đúng, những gì xấu xa bạn làm mà bạn tưởng đối phương không biết, có thể họ chưa biết, nhưng rồi họ sẽ biết, hoặc nếu họ không biết thì rồi sau này hoặc kiếp sau sẽ có người lừa dối lại bạn như bạn đã từng lừa dối. Luật Nhân Quả luôn công bằng và chính xác đến không ngờ.

Có một điểm cần lưu ý là bạn cũng nên giữ Giới trong chuyện tình cảm. Giới ở đây là Giới Hạn, bạn vạch ra cho mình một giới hạn an toàn để không vượt qua đó, vì khi vượt qua ranh giới đó, bạn rất dễ mắc sai lầm và có lỗi với đối phương.

Ví dụ, bạn chọn giữ khoảng cách với phụ nữ/đàn ông khác, không ngồi gần sát nếu hoàn cảnh không bắt buộc, không cợt nhả,… Nghe có vẻ cổ hủ phải không, nhưng thực ra đó là trí tuệ ngàn xưa đúc kết lại, nam nữ thụ thụ bất thân là có lý do đó.

Lý do cổ xưa đó có lẽ đến từ sự hưng phấn thần kinh dưới góc nhìn của khoa học hiện đại. Nếu bạn thích chất kích thích thần kinh dopamine từ những trải nghiệm ngắn hạn này bao gồm sự mới mẻ, hồi hộp,… thì hãy nhớ lại ví dụ về quả lắc tâm trí mà chúng tôi đã đề cập và cần hiểu tại sao người nghiện thường không giữ được nguyên liều mà phải tăng liều thì mới thắng được biên độ cũ. Nếu không biết kiềm chế, câu chuyện vượt qua ranh giới chỉ còn là vấn đề thời gian.

Còn nếu bạn nghĩ rằng: “tôi chỉ trêu ghẹo để kiểm tra sự hấp dẫn của mình với người khác phái tới đâu chứ tôi không đi quá giới hạn hay lừa dối gì cả”. Bản chất của việc tưởng là tự tin vào sự hấp dẫn của mình khi mình có thể chinh phục được nhiều người này – thực ra phản chiếu một sự thật ngầm là: Bạn không tự tin. Vì bạn không tự tin nên mới cần kiểm tra (thậm chí thường xuyên kiểm tra).

Điểm thứ ba cần lưu ý là có rất nhiều người chơi chế độ double standard – tiêu chuẩn kép, nhất là đàn ông. Kiểu: “Em chỉ hơi nhìn anh ta lâu hơn bình thường thôi anh đã ghen lồng lộn, anh muốn em chỉ của riêng anh, nhưng em không được phép ghen khi anh cợt nhả với những phụ nữ khác, vì đàn ông ai chẳng thế”!!! Vậy để chúng tôi chia sẻ một góc nhìn để các bạn thấy rằng tiêu chuẩn kép chính là con dao hai lưỡi nhé. Cô ấy trước đây yêu bạn vì cái lưỡi dao thứ nhất: khi bạn ghen, bạn cho cô ấy thấy cô ấy quan trọng với bạn 100% và cô ấy thấy bạn quyến rũ 100%. Nhưng khi cô ấy thấy được cái lưỡi dao thứ hai là bạn thấy những cô gái khác có chút ít quan trọng – chiếm một ít %. Cô ấy nhận ra tỷ lệ quan trọng của cô ấy với bạn thực tế thấp hơn 100%, ví dụ 80%, một cách rất tự nhiên, tình cảm của cô ấy cũng giảm xuống mức 80%. Nếu bạn cứ tiếp tục như vậy, tình cảm của cô ấy cũng tiếp tục giảm tự nhiên. Đến một lúc nào đó, khi % giảm xuống quá thấp thì hai người có thể phải dừng lại hoặc ở lại nhưng không còn tình cảm. 

Cần hiểu rằng, còn yêu – còn ái – còn bản ngã, chúng tôi không khuyến khích việc tăng bản ngã bằng sự ghen tuông, chúng tôi chỉ muốn phân tích theo cách dễ hiểu về tâm lý con người khi yêu, để khi chưa đủ khả năng chọn “không ái” thì hãy chọn “ái một cách đúng pháp” – chung thủy – không lừa dối.

Và chỉ hỏi ngược lại một câu, bạn có muốn bạn gái/bạn trai của mình cũng gần gũi một người đàn ông/phụ nữ khác như vậy không?

Hãy giữ giới hạn cho mình, bạn càng giữ giới, chuyện tình yêu của bạn sẽ càng trở lên tốt đẹp hơn, vì bạn gom nước phúc đức trong chuyện tình yêu của bạn lại trong vòng hồ Giới Hạn đó, hồ nước đó sẽ ngày càng đầy ắp, bạn không phung phí rải nước phúc đức tình yêu đó đi khắp nơi khiến nước thì cạn mà chẳng có gì còn lại, để đến khi bạn khát khao một thứ nước tình cảm chân thành và bền lâu thì nhìn lại hồ nước của bạn chỉ còn trơ đáy. Và bạn có nhận thấy một điểm là một người chung thủy trong chuyện tình cảm là người có sức quyến rũ mạnh nhất không?

Nó đến từ sự đáng được tôn trọng dành cho một người mạnh mẽ giữ vững được giới hạn của mình để bảo vệ người mình yêu thương không bị tổn thương bởi lỗi lầm do chính mình gây ra. Chung thủy thể hiện hai phẩm chất đáng quý nhất trong tình yêu: biết yêu và biết bảo vệ. Vậy nên nếu bạn muốn mãi quyến rũ được đối phương thì hãy mãi tự động chọn chung thủy dù cho đối phương không nhìn thấy, nhưng các Chư Thiên vẫn nhìn thấy và họ sẽ âm thầm rót thêm nước phúc tình vào chiếc hồ của bạn.

Trường hợp bạn đã cư xử tốt với đối phương mà vẫn bị đối xử tệ bạc, thì bạn cứ yên tâm, hết nợ sẽ buông được và khi người ta rời xa bạn, họ chỉ lấy đi một bình nước mà trước đây bạn nợ họ thôi. Hồ nước phúc đức tình yêu của bạn vẫn tràn đầy và sẽ có người tương xứng với hồ nước đó đến với bạn. Trường hợp người tương xứng đó không đến? Đừng buồn vì phương án B không đến, luôn có phương án A đợi bạn. Hãy trồng cây “Tu tập giải thoát” bên hồ và ngày ngày tu tập dưới bóng cây đó. 

e) Tránh làm các việc xấu khác

Hạn chế tối đa hoặc cắt hẳn: sát sinh, lấy của không được cho, không giữ lời hứa (cho nên chỉ hứa hẹn khi bắt buộc cần thiết, nếu hoàn cảnh khiến mình không thể giữ được lời hứa thì cần xin lỗi và/hoặc tìm cách bù đắp), nói lời chia rẽ, nói chuyện phiếm, lừa đảo,…

g) Bát Quan Trai Giới

Để tăng lợi ích vượt trội của việc giữ giới, chúng tôi đề xuất bạn giữ Bát Quan Trai Giới. Những lợi ích phi thường của việc giữ Bát Quan Trai Giới theo Kinh Phật, bạn có thể tham khảo tại link RD2.

Bạn có thể giữ Bát Quan Trai Giới một ngày mỗi tuần, hoặc ít nhất cũng được hai ngày một tháng. Nếu có điều kiện thì bạn nên lên chùa thực hành Bát Quan Trai Giới vì ở đó tạo môi trường thuận lợi, ít bị gián đoạn hay ảnh hưởng bởi các tác nhân bên ngoài. Còn nếu không có điều kiện, bạn có thể thực hành tại nhà. Bạn chọn một ngày trong tuần phù hợp với bạn để thực hành Bát Quan Trai Giới, thường tính từ bình minh (05–06 giờ sáng) của ngày thọ giới đến bình minh (05–06 giờ sáng) của ngày hôm sau. Trong 24 giờ này bạn giữ các Giới sau:

1. Không sát sanh

2. Không trộm cướp

3. Không dâm dục

4. Không nói dối

5. Không dùng các chất kích thích

6. Không trang điểm, múa hát, xem phim kịch,…

7. Không nằm giường đẹp chăn êm.

8. Không ăn sai thời điểm, chỉ ăn ngày một bữa trước giờ Ngọ (12 giờ trưa).

h) Hãy lựa chọn thức ăn sạch cho tâm hồn

Lúc bạn thấy trống rỗng, tức là bạn đang đói thức ăn cho tâm hồn. Bây giờ là lúc lựa chọn thực phẩm sạch nhưng không kích thích vị giác hay thực phẩm bẩn nhưng kích thích vị giác. Cũng giống như bụng bạn, tâm hồn bạn cũng có hạn lượng, nếu nó đã ăn no thực phẩm bẩn thì sẽ không còn chỗ chứa để ăn thực phẩm sạch nữa. Và điều ngược lại cũng đúng, thật may mắn thay, khi bạn đã đổ đầy tâm hồn, trí óc bạn bằng những thông tin tốt đẹp, những hoạt động bổ ích thì bạn sẽ chẳng có chỗ chứa, thời gian cho những điều độc hại, vô bổ. Nên mỗi lần lựa chọn là một cơ hội để bạn thay đổi cuộc đời mình. Hãy học cách kiên nhẫn với những bước đi gian nan ban đầu – vì phần thưởng lâu dài thường đến sau chứ không phải trước.

Khi làm việc có ích (hoặc ít nhất không làm việc có hại) bạn nên làm với tâm thế: Không phải để mong chờ kết quả tốt, mà là để không còn thời gian làm việc xấu. Làm việc với tâm thế này sẽ mang lại cho bạn ba lợi ích: không mất thời gian chờ quả ngọt, được ăn quả ngọt và không phải ăn quả đắng.

4.4. Làm nhiều việc thiện, tránh làm việc ác

a) Làm nhiều việc thiện

Một điểm quan trọng nữa là bạn hãy cố gắng làm nhiều việc thiện nhất có thể. Cho dù bạn làm việc thiện xuất phát từ tâm chân thành, không mong nhận lại (hạt giống loại một) hay xuất phát từ tâm tính toán, mong nhận lại (hạt giống loại hai), hãy cứ làm việc thiện. Vì cho dù bạn gieo hạt giống loại một hay loại hai thì nó vẫn cứ là giống tốt và sẽ cho ra quả tốt, tất nhiên quả từ hạt giống loại một sẽ tốt hơn từ hạt giống loại hai.

Tâm thức không vụ lợi thì quá tốt rồi nhưng khá khó thực hiện. Bây giờ hãy tạm nhìn việc thiện dưới một tâm thức phổ thông hơn là tâm thức tính toán.

Bạn tưởng tượng bạn có một công việc, công việc giúp bạn kiếm ra tiền, bạn dùng tiền vào hai việc là mua những gì bạn thích và tái đầu tư. Được rồi, bây giờ tên công việc đó là “Đức”, tên đầy đủ là “Đạo Đức” nghĩa là “Thuận theo quy luật Vũ Trụ”, còn cụ thể là “Làm việc thiện” tức là mang lại lợi ích cho người khác. Khi làm việc thiện, bạn sẽ kiếm được “Phúc”. Bạn có thể dùng Phúc này để có được thứ bạn muốn: nơi ăn, chốn ở, các mối quan hệ,… Bạn càng có nhiều Phúc thì bạn càng có được nhiều thứ mình muốn.

Nhưng trong lúc bạn đang hưởng thụ những thứ mình có cũng là lúc nguồn Phúc của bạn cạn kiệt dần. Bạn phải tiếp tục công việc Làm việc thiện của mình để duy trì nguồn Phúc đó. Sau đó, để tăng thêm thu nhập, bạn quyết định đầu tư thêm, bạn dùng một phần Phúc của mình để đầu tư vào những nơi khác và việc đầu tư của bạn rất đúng đắn nên nó mang lại cho bạn rất nhiều lợi nhuận. Đó là cách tiền Phúc đẻ ra tiền Phúc theo cấp số nhân. Vậy cách đầu tư ở đây là gì? Chính là sau mỗi lần làm việc thiện, bạn hãy xin hồi hướng công đức của mình cho những người khác, để những người khác cũng được hưởng phúc lành như bạn.

Bạn có thể đọc bài hồi hướng công đức mà chúng tôi gợi ý ở Link WRA2 nhé.

b) Tránh làm việc ác

Làm việc ác giống như bạn đi vay nặng lãi. Nếu như công việc bạn làm vẫn kiếm ra đủ tiền để trả lãi và trả dần gốc thì đời bạn không dư dả nhưng không đến nỗi túng thiếu. Nhưng khi bạn ít làm việc thiện, chỉ kiếm được ít tiền phúc, bạn không đủ trả tiền lãi, thế là lãi mẹ đẻ lãi con, bạn sẽ chìm sâu trong nợ nần. Nợ nần này sẽ làm bạn đau khổ trên một hoặc nhiều khía cạnh của cuộc sống, tùy thuộc bạn nợ loại tiền phúc nào. Ví dụ bạn nói láo thì sau sẽ có nhiều người lừa dối bạn, bạn ăn trộm tiền thì sau sẽ có người ăn cắp tiền bạn,…

c) Tiền phúc

Cho nên nếu muốn tồn tại được trong thế giới này thì bạn bắt buộc phải có tiền phúc tức là bắt buộc bạn phải mang lại lợi ích cho người khác. Bạn càng mang lại nhiều lợi ích cho người khác, bạn càng có giá trị, bạn càng có nhiều phúc, cuộc đời bạn càng tốt đẹp hơn. Đó là lý do tại sao người ta hay nói “Càng cho đi nhiều, càng nhận lại nhiều”. Nếu ai không hiểu tính kỳ diệu của thời gian thì sẽ thấy là câu nói đó sai. Quả đúng là tại thời điểm bạn cho đi, bạn mất đi thứ đó, nhưng khi thời gian thực hiện công việc kỳ diệu của mình là làm cho Nhân trở thành Quả, bạn sẽ hiểu ra là câu nói đó đúng, hoàn toàn đúng, đúng 100%.

Điều thú vị là khi ta cho đi, người nhận thường cảm ơn ta – nhưng thật ra, chính ta phải cảm ơn họ vì họ đã trao cho ta cơ hội gieo một hạt giống Nhân tốt, để sau này ta được ăn Quả ngọt. Khi nhận thức được điều này, tự nhiên trong lòng ta sẽ nảy sinh sự khiêm nhường. Ta không còn nhìn những người ăn mày với con mắt khinh thường nữa, mà sẽ dành sự tôn trọng như thể ta dành cho một đối tác, một người khởi nghiệp đầy tiềm năng đã chấp nhận sự đầu tư của ta. Chứ nếu họ giàu rồi, họ còn cần gì đến ta nữa, ta làm gì còn có cơ hội để đầu tư. Nhưng tốt nhất đừng cho đi với tâm thế của sự đầu tư, vì nó xuất phát từ lòng tham cầu mong nhận lại. Hãy cho đi với sự xuất phát từ lòng thấu cảm. Ta đặt mình vào vị trí của họ, nếu ta cũng như họ, ta sẽ rất đau khổ, ta thương bản thân mình nếu mình bị như vậy, ta hiểu được cảm giác này, nên tự nhiên ta cũng thương họ.

d) Sức mạnh của thói quen

Có một sức mạnh rất lớn gọi là sức mạnh của thói quen. Khi bạn làm việc xấu thường xuyên thì dần dần bạn sẽ làm việc xấu dễ dàng đến mức không cần phải suy nghĩ thêm gì nữa, cứ thế làm việc xấu thôi. Điều đó thật đáng sợ! Nhưng bạn cũng dùng chính sức mạnh của thói quen đó để làm việc tốt thì điều kỳ diệu xảy ra. Bạn sẽ luôn chọn làm việc tốt cho dù bạn có cơ hội làm việc xấu, bạn làm việc tốt mà không cần phải suy nghĩ tính toán gì nữa, bạn cứ làm việc tốt thôi, nó đã trở thành thói quen, thành bản năng của bạn rồi.

Và kỳ diệu chưa, đó chẳng phải là bạn đã nâng cấp từ gói hạt giống loại hai sang gói loại một rồi sao. Bạn làm việc tốt mà không tính toán, không mong cầu về mình. Bạn sẽ thấy với hạt giống loại một này, mình ở một tâm thế hoàn toàn khác. Bạn không còn mong cầu điều gì quay lại thì trước tiên trong tâm bạn không đau khổ vì phải mong chờ, nhưng thật buồn cười là nó cứ quay lại – những điều tốt đẹp mà bạn đã trao đi đó – với một lực dội lại mạnh hơn gấp nhiều lần khi bạn trao đi – vì nó đã được gia tăng thêm sức mạnh từ những người đã nhận nó từ bạn. Và nó mang vẻ đẹp của sự thuần khiết, không vụ lợi, nó sẽ khiến trái tim bạn hạnh phúc hơn rất nhiều so với hạt giống loại hai.

e) Nhận đúng cách

Chúng ta thường hay được dạy là phải cho đi, nhưng chiều ngược lại cũng rất quan trọng thì ít khi được hướng dẫn. Vậy hãy cùng tìm hiểu xem trong Kinh Phật có nhắc gì đến vấn đề này không nhé!

Trích: Tạng Kinh Pali / Kinh Tăng Chi Bộ / Chương Sáu Pháp / Phẩm Chư Thiên / 37. Bố thí:

2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có ba phần thuộc người bố thí và có ba phần thuộc người nhận đồ bố thí. Thế nào là ba phần thuộc về người bố thí? Ở đây, này các Tỷ-kheo, người bố thí, trước khi bố thí, ý được vui lòng; trong khi bố thí, tâm được tịnh tín; sau khi bố thí, cảm thấy hoan hỷ. Ðây là ba phần của người bố thí. Thế nào là ba phần của người nhận bố thí? Ở đây, này các Tỷ-kheo, những người nhận vật bố thí, đã được ly tham hay đang thực hành hạnh ly tham; đã được ly sân hay đang thực hành hạnh ly sân; đã được ly si hay đang thực hành hạnh ly si. Ðây là ba phần của những người nhận vật bố thí. Như vậy là ba phần của người bố thí và ba phần của những người nhận được vật bố thí. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là thí vật gồm có sáu phần.

Đây là một đoạn kinh Pāli nêu rõ phẩm chất của người nhận như một điều kiện để phước báo của người cho được lớn mạnh. Điều đó thể hiện rằng người nhận không chỉ là “kẻ thụ hưởng” – mà là một mắt xích then chốt để việc bố thí trọn vẹn. Nếu người nhận tham, sân, si quá nặng, thì người cho dù có tâm tốt cũng bị ảnh hưởng, phúc báo giảm đi. Vậy khi bạn nhận một cách chánh niệm, khiêm tốn, không tham cầu: Bạn đang làm đúng lời Phật dạy, và giúp người cho được tích phước trọn vẹn.

Vậy nên, nhận không phải là yếu thế. Nhận là giữ đạo cho người cho.

Có một tâm lý ở nhiều người là họ có thể cho đi rất dễ dàng nhưng cảm thấy rất khó khăn khi nhận lại từ người khác vì…sợ mắc nợ. Nhưng nếu ta hiểu ngược lại, sẽ thấy một sự thật rất đẹp:

Khi ta cho, ta tạo cơ hội cho người khác mắc nợ thiện lành với ta.

Khi ta nhận, ta cho phép người khác gieo hạt giống tốt lành của họ vào mảnh đất của ta.

Chỉ cần ta giữ mảnh đất của mình thiện lành bằng giới, bằng định, lúc ta nhận từ họ ta không khởi lên lòng tham đắm, thì chẳng phải cái hạt giống tốt đó gặp được đất lành sẽ ra quả ngọt sao, quả ngọt đó trước tiên ta được hưởng, rồi ta lại mang đi tặng lại họ những trái ngọt đó, chẳng phải cả hai bên cùng được lợi lạc sao. 

Còn nếu ta từ chối khéo không để họ gieo hạt lành của họ nơi đất của ta, ta có thể làm họ buồn và hụt hẫng ngay lúc đó, hạt giống thiện lành muốn được gieo đi nhưng bị từ chối, không có cơ hội trổ quả khiến họ thiếu niềm tin vào nhân quả hay mất động lực gieo hạt lành tiếp theo. Còn về lâu dài thì cả ta và họ đều không được ăn trái ngọt. 

Nên nhận đúng cách chính là một cách ta hoàn tất quy trình hai bước: gieo nhân + tạo duyên = hái quả. Họ thực hiện bước một gieo nhân, ta thực hiện bước hai tạo duyên, rồi cả hai sẽ cùng hái quả. Nên chỉ cần trong tâm bạn hiểu mình đang gieo duyên tốt thì hãy vui vẻ nhận ý tốt từ người khác tặng mình nhé. Đôi khi, chỉ một lời cảm ơn chân thành, chỉ một cái gật đầu hoan hỷ, cũng chính là một hạnh thiện lớn.

Chỉ cần nhớ rằng: Nhận đúng cách – cũng là đang Bố thí. Nhận đúng cách – cũng là đang hành Thiện.

4.5. Vận động nhiều hơn

Tại thời của Phật thì các đệ tử được Phật khuyên nên đi kinh hành, tức là đi bộ trong chánh niệm.

Trong Kinh tạng tiếng Pali – Kinh Tăng Chi Bộ, Phật có dạy các lợi ích khi đi Kinh hành như sau:

(IX) (29) Kinh Hành

1. – Này các Tỷ-kheo, có năm lợi ích này của kinh hành. Thế nào là năm?

2. Kham nhẫn được đường trường; kham nhẫn được tinh cần; ít bệnh tật; đưa đến tiêu hóa tốt đẹp các đồ được ăn, được uống, được nhai, được nếm; định chứng được trong khi kinh hành được tồn tại lâu dài. Những pháp này, này các Tỷ-kheo là năm lợi ích của kinh hành.

Nghĩa là đi kinh hành có năm lợi ích:

1. Tăng sức bền

2. Tập được tính siêng năng

3. Ít bệnh

4. Dễ tiêu hóa

5. Chứng được các cấp thiền.

Tập thể dục hay chơi các môn thể thao một cách hợp lý cũng giúp chúng ta có được bốn lợi ích từ số 1 đến số 4. Khi cơ thể khỏe mạnh hơn bạn cũng sẽ thấy tâm trí của mình mạnh mẽ hơn.

Mỗi lần đến thời điểm cần tập luyện, chỉ cần bạn vượt qua được bước đầu là sự lười không muốn tập của tâm trí, thì khi đã vào tập luyện rồi thì bạn sẽ thấy nó rất thú vị, kiểu như bạn phá các mốc trong game, một kiểu chất kích thích lành mạnh mà bạn được phép sử dụng đó.

5. CÔNG CỤ HỖ TRỢ

a) Đồng hồ thông minh

Ngoài ra, chúng tôi giới thiệu thêm tới bạn một công cụ hỗ trợ vô cùng mạnh mẽ trên hành trình đường dài của bạn. Công cụ này là bằng đồ thật, đeo được trên tay thật nha.

Đó chính là một chiếc đồng hồ thông minh có tính năng đo được chỉ số biến thiên nhịp tim HRV.

Bạn có thể tìm thương hiệu hay mẫu đồng hồ phù hợp với bạn, nhưng nó phải đảm bảo thể hiện được 4 thông tin:

1. Nhịp tim: Thể hiện mức độ căng thẳng hay thư giãn của bạn ngay giây phút hiện tại.

2. Mức căng thẳng: Thể hiện mức độ căng thẳng hay thư giãn của bạn trong 1 ngày.

3. HRV: Thể hiện mức độ căng thẳng hay thư giãn của bạn trong 7 ngày.

4. Thiền định: Đồng hồ sẽ đo các chỉ số trong một thời thiền của bạn, bạn thiền có hiệu quả hay không sẽ được phản ánh luôn trên các con số cụ thể bao gồm: nhịp tim và hơi thở (sẽ chậm đi nếu thiền đúng), mức độ căng thẳng (sẽ giảm nếu thiền đúng), pin năng lượng (có thể sẽ tăng thêm pin năng lượng nếu thiền đúng).
Bạn có thể tìm hiểu chỉ số HRV là gì tại link RD2. Một điều cần lưu ý với chỉ số HRV là bạn sẽ phải đeo thường xuyên cả khi đi ngủ mới có thể xác định được chỉ số này, nên hãy tìm kiếm một chiếc đồng hồ đủ nhẹ và thoải mái để bạn có thể chấp nhận nó bên mình trong mỗi giấc ngủ.

Ngoài ra đây cũng là công cụ hỗ trợ vô cùng hữu ích để đo lường sức khỏe và các hoạt động thể thao khác.

b) Tọa cụ và tai nghe cách âm

Khi ngồi thiền bạn sẽ cần thêm hai công cụ hỗ trợ nữa. Thứ nhất là bộ tọa cụ bao gồm đệm, tấm kê tay và tấm kê lưng. Nên chọn loại tấm kê lưng như một miếng đệm dài, tránh trơn tuột khi ngồi, chất liệu bằng xơ dừa (như ảnh trên). Thứ hai là một tai nghe cách âm, bạn sẽ hạn chế tối đa được tiếng ồn gây mất tập trung, thậm chí bạn còn có thể nghe được tiếng nhịp tim và hơi thở của mình, nó phản ánh được luôn bạn đang thư giãn để thiền hay vẫn đang căng thẳng (xem ảnh trên).

c) Công cụ dịch thuật

Do vấn đề thời gian và năng lực dịch thuật hạn chế của chúng tôi và/hoặc vấn đề bản quyền nhằm đảm bảo sự chính xác của ngôn từ, tránh tư duy lệch lạc nên hầu hết các tài liệu được giới thiệu đều bằng tiếng Việt, số ít có thêm tiếng Anh, chúng tôi không thể dịch sách/tài liệu sang ngôn ngữ của bạn được, nên bạn phải tự tìm cách để có thể hiểu được các tài liệu bằng ngôn ngữ của bạn. Dùng Google Dịch (cách này thường không chính xác lắm nhưng đôi khi là cách tốt nhất trong khả năng của bạn), thuê các dịch giả chuyên nghiệp về Phật học,… Bạn có thể liên hệ trực tiếp với Hội Thiền Tánh Không là nơi giữ bản quyền các cuốn sách của Thầy Triệt.

Hoặc bạn có thể đọc các đề xuất của chúng tôi trong mục “Hướng dẫn đọc tài liệu đa ngôn ngữ” ở trang chủ của website này.

Hãy bỏ công sức và bạn sẽ thấy nó đáng giá!

P/S: Bạn nào có bản dịch các cuốn sách hay các tài liệu chúng tôi đề cập trong trang web này, được dịch sang các ngôn ngữ khác và được sự chấp thuận của tác giả hay hợp pháp về mặt bản quyền, vui lòng liên hệ với chúng tôi tại mục “Contact“ ở trang chủ, để chúng tôi đăng bổ sung trên website này. Cảm ơn bạn rất nhiều!